Momenteel wordt er nog gewerkt aan deze website, hierdoor kan het zijn dat niet alle inhoud definitief is.

COPD

Gezondheidszorg: zorggebruik en kosten

Mensen met COPD hebben een hoger zorggebruik in vergelijking met de algemene bevolking. Dit komt naar voren uit Nivel onderzoek onder volwassenen patiënten (zie tabel). Een bezoek aan de medisch specialist was in de meeste gevallen de longarts. Mensen met COPD met een ernstige ziektelast hebben vaker contact met de huisarts en medische specialisten dan de mensen met een lichte ziektelast (Heins, Spreeuwenberg & Heijmans, 2019).Van de mensen met COPD is 22% één of meerdere keren opgenomen geweest in het ziekenhuis in 2017Ter vergelijking: 7% van de algemene Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder werd in 2017 één of meerdere keren opgenomen in het ziekenhuis (Heins, Spreeuwenberg & Heijmans, 2019).

Tabel zorggebruik van mensen met COPD in 2017
  Mensen met COPD Algemene bevolking
Zorggebruik % dat zorgprofessional bezoekt Gemiddeld aantal consulten % dat zorgprofessional bezoekt
Huisarts 89% 5 71%
Praktijkondersteuner 63% 2  
Medisch specialist (meestal longarts) 80% 5 42%
Longverpleegkundige in ziekenhuis 25%    
Fysiotherapeut 37% 29 29%

Bron: Leven met een longziekte in Nederland; Nivel & Longfonds, 2019

Onderstaande tabel presenteert het totaal aantal ziekenhuisopnamen en de cijfers uitgesplitst in dagopnamen, observaties en klinische opnamen uit 2013 tot en met 2016 (CBS). Goede ambulante zorg kan veel ziekenhuisopnamen voorkómen. Onder ambulante zorg valt onder andere huisartsenzorg, poliklinische zorg, thuiszorg en zorg van openbare apotheken. Ook preventie kan opnamen voorkómen, want als mensen minder roken en minder blootgesteld worden aan binnen- en buitenluchtverontreiniging is hun kans op het krijgen van een chronische longaandoening kleiner, alsook de kans op verergering ervan, en daarmee de kans op een ziekenhuisopname (RIVM 2010).

Tabel ziekenhuisopnamen 2013-2016
  Totaal opnamen Aantal dagopnamen Aantal observaties Aantal klinische opnamen Aantal verpleegdagen klinische opnamen Gemiddelde verpleegduur in dagen
2013* 35.070 2.815 . 32.255 261.050 8,1
2014* 33.865 1.650 . 32.215 254.615 7,9
2015* 38.410 1.160 420 36.830 284.795 7,7
2016* 36.725 1.155 410 35.160 265.150 7,5

Bron: CBS StatLine, geraadpleegd februari 2019
ICD-10-code: J40-J44; J47
* : voorlopige cijfers 
. : het cijfer is onvoldoende betrouwbaar 

Om (her)opnamen in het ziekenhuis te voorkomen en daarmee leed voor de patiënt te besparen worden belangrijke interventies die hiertoe bijdragen beschreven in het landelijk zorgpad COPD longaanval. Het zorgpad beschrijft de zorg voor patiënten met COPD die zijn opgenomen in het ziekenhuis voor een longaanval. Het gaat hierbij om de zorg tijdens de ziekenhuisopname, maar ook om de zorg na ontslag. Binnen de interventies is onder andere aandacht voor het stimuleren tot bewegen en het stoppen met roken, het bepalen van de integrale gezondheidstoestand en het inventariseren van de gebruikte medicatie en huidige therapietrouw (Long Alliantie Nederland, 2019). 


Zorgkosten

De totale zorgkosten voor COPD bedraagt ruim 1 miljard. De meeste kosten vallen binnen de sector ouderenzorg. Ook zijn de kosten hoog binnen de ziekenhuiszorg-, medisch specialistische zorg. Om longklachten te verminderen gebruiken patiënten met COPD longmedicijnen (luchtwegverwijderaars of ontstekingsremmers), wat jaarlijks op populatieniveau ook hoge kosten met zich meebrengt. 

Zorgsector Totaal (kosten in miljoenen)
Ziekenhuiszorg 223,1
Genees- en hulpmiddelen 193,7
Eerstelijnszorg 120,9
Beheerorganisaties 35,5
Openbare zorg en preventie 3,8
Ouderenzorg 424,2
Overige* 17,9
Totaal 1.019,1

*overig: ambulancezorg en vervoer, gehandicaptenzorg en overige zorgaanbieders
Bron: kostenvanziekten.nl


Maatschappelijke kosten

Naast medische kosten zijn er ook maatschappelijke kosten door COPD. Het gaat om kosten door ziekteverzuim en vroegtijdige uitval uit het arbeidsproces bij volwassenen. In 2012 heeft het RIVM in opdracht van het Longfonds de maatschappelijke kosten voor astma, COPD en respiratoire allergie geïnventariseerd en uitgebracht in het rapport ‘Maatschappelijke kosten voor astma, COPD en respiratoire allergie’. Hier komt onder andere naar voren dat de ziekteverzuimkosten van werkende patiënten met COPD in 2007 opliepen van gemiddeld 1440 euro per jaar voor de 45- tot 55-jarigen tot 2300 euro voor de 55- tot 65-jarigen. De kosten van arbeidsongeschiktheid waren 900 euro voor een werkende tussen de 45 en 55 jaar en 1450 euro voor een werkende tussen 55 en 65 jaar.